Tháp Bà Ponagar Nha Trang: Di sản Chăm Pa

Tháp Bà Ponagar là một trong những di sản văn hóa Chăm Pa lớn nhất và quan trọng nhất còn tồn tại ở Việt Nam. Tọa lạc trên một ngọn đồi nhỏ bên cửa sông Cái, địa danh này không chỉ là một kiệt tác về kiến trúc mà còn là biểu tượng tâm linh sâu sắc của thành phố Nha Trang.

1. Lịch sử và Ý nghĩa

Tháp được xây dựng từ khoảng thế kỷ thứ VIII đến thế kỷ thứ XIII, thời kỳ cực thịnh của vương quốc Chăm Pa và đạo Hindu.

• Tên gọi: "Ponagar" (hay Yang Po Inu Nagar) là tên của nữ thần Mẹ Xứ Sở - người được dân gian tương truyền đã dạy người dân nghề nông, dệt vải và bảo hộ cho cuộc sống ấm no.

• Di tích: Năm 1979, nơi đây đã được xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia.

2. Kiến trúc độc đáo

Quần thể kiến trúc Tháp Bà Ponagar gồm 3 tầng chính với kỹ thuật xây dựng bằng gạch nung khít mạch mà đến nay vẫn còn là một bí ẩn:

• Tầng thấp (Tháp Cổng): Hiện nay chỉ còn lại dấu tích chân cột và các bậc thang đá.

• Tầng giữa (Khu Tiền đình - Mandapa): Gồm 10 cột trụ lớn chia thành 2 hàng, là nơi chuẩn bị lễ vật trước khi dâng lên Bà.

• Tầng trên cùng (Khu đền tháp): Nơi tọa lạc của 4 ngôi tháp cổ kính.

  • Tháp chính (Dinh Bà): Cao khoảng 23m, bên trong thờ tượng Nữ thần Ponagar bằng đá hoa cương đen ngồi trên tòa sen uy nghi.

  • Các tháp khác: Thờ các vị thần như Dinh Ông, Dinh Cố, Dinh Cô, Dinh Cậu.

3. Hoạt động tham quan & Lễ hội

• Chiêm ngưỡng kiến trúc: Du khách có thể chụp ảnh check-in với những bức tường gạch đỏ cổ kính và ngắm toàn cảnh sông Cái, cầu Xóm Bóng từ trên cao.

• Thưởng thức nghệ thuật: Xem các vũ công Chăm múa bóng, múa quạt và biểu diễn nhạc cụ truyền thống (trống Paranưng, kèn Saranai) ngay tại sân tháp.

• Lễ hội Tháp Bà (20 - 23/3 Âm lịch): Đây là lễ hội lớn nhất khu vực Nam Trung Bộ với các nghi thức trang trọng như lễ thay y, dâng hoa, múa bóng cầu cho quốc thái dân an.

 4. Kinh nghiệm tham quan Tháp Bà Ponagar

Để có một chuyến tham quan Tháp Bà Ponagar trọn vẹn và tránh những bối rối không đáng có, bạn có thể tham khảo những kinh nghiệm thực tế dưới đây:

1. Thời điểm đi lý tưởng

• Thời gian trong ngày: Nên đi vào sáng sớm (7:00 - 9:00) hoặc chiều muộn (sau 16:00). Lúc này thời tiết mát mẻ hơn và ánh nắng xiên qua các khe tháp sẽ giúp bạn có những bức ảnh rất nghệ thuật.

• Thời gian xem biểu diễn: Các buổi múa Chăm thường diễn ra vào khung giờ cố định buổi sáng và buổi chiều ngay tại sân trung tâm. Bạn nên canh giờ để không bỏ lỡ nét văn hóa đặc sắc này.

2. Trang phục và Quy định

• Trang phục: Tháp Bà là nơi linh thiêng, nếu bạn mặc quần đùi hoặc váy ngắn trên gối, bạn không được phép vào bên trong các điện thờ.

• Mẹo nhỏ: Nếu lỡ mặc đồ ngắn, đừng lo lắng! Ngay phía bên trái cổng vào (khu vực Tiền đình) có quầy cho mượn áo lam dài miễn phí. Bạn chỉ cần mặc vào, thắp hương xong thì trả lại.

3. Di chuyển và Gửi xe

• Vị trí: Cách trung tâm thành phố khoảng 2km về phía Bắc. Bạn có thể đến bằng xe máy, taxi hoặc xe buýt số 04.

• Gửi xe: Có bãi gửi xe ngay sát cổng khu di tích. Giá gửi xe máy thường là 5.000 VNĐ.

• Đăng ký tour: Bạn cũng có thể đăng ký tour city Nha Trang 1/2 ngày của các công ty du lịch tại Nha Trang uy tín như: Goodmorning Travel giá vé khoảng 550.000 VND/người đã bao gồm trọn gói, bữa trưa...để tiết kiệm chi phí và tham quan được nhiều địa điểm trong thành phố Nha Trang mang lại  nhiều trải nghiệm.

4. Lịch trình kết hợp "Combo" hoàn hảo

Tháp Bà Ponagar nằm ở khu vực có rất nhiều điểm tham quan và ăn uống nổi tiếng. Bạn có thể kết hợp theo lộ trình:

• Sáng: Tham quan Tháp Bà Ponagar.

• Trưa: Thưởng thức đặc sản Nem nướng Đặng Văn Quyên hoặc Bún cá sứa ngay gần đó (đường Hai Tháng Tư hoặc khu vực cầu Hà Ra).

• Chiều: Đi tắm bùn tại Khu du lịch Suối khoáng nóng Tháp Bà (cách đó chỉ khoảng 1-2km). Đây là hoạt động cực kỳ thư giãn sau khi đi bộ tham quan.

5. Một số lưu ý khác

• Giữ yên lặng: Khi vào trong điện thờ, hãy đi nhẹ nói khẽ và không chụp ảnh trực diện vào ban thờ thần.

• Đồ lễ: Nếu muốn thắp hương, bạn có thể mua hoa quả hoặc nhang đèn ngay phía trước cổng. Tuy nhiên, việc thành tâm là quan trọng nhất, không nhất thiết phải mâm cao cỗ đầy.

• Cảnh giác: Dù an ninh khá tốt, nhưng vào những ngày lễ hội đông đúc, bạn vẫn nên chú ý bảo quản túi xách và điện thoại.